یخدان لنگر ماهان

اين بنا در محوطه ای باز و در دشتی در شرق روستا قرار گرفته است.هيچ گونه کتيبه يا نشانه ای که تاريخ ساخت اين يخدان را مشخص سازد مشاهده نشده ، ولی به نقل از اهالی مسن روستا در حدود ۲۰۰ سال قدمت دارد که به دورة قاجاريه برمی گردد و احتمالاً در زمان فرمانفرما حاکم کرمان ساخته شده است و به علت قرارگيری در روستای لنگر به يخدان لنگر معروف است .

null

در اقليم گرم و خشک اين منطقه که دارای تابستانهای داغ با گرمای طاقت فرساست يخ از ضروريات زندگی مردم برای خنک نمودن آب و حفظ خوراکی ها بوده است که همين امر موجب ساخت يخدان شده است .
ساختمان اين يخدان دارای سه قسمت است :
۱- ديوار سايه انداز
۲- مخزن يخ
۳- حوضچة يخ
ديوار سايه انداز ديوار بسيار طويل و بلندی است که از شرق به غرب کشيده شده و ارتفاع آن به ۷ متر می رسد و در طول روز از تابش آفتاب به روی آبهای منجمد شده در حوضچه ها جلوگيری می کرده است. سايه انداز غربی اين يخدان فرو ريخته و ارتفاع کمی از آن باقی مانده است .
برای کم کردن فشار وارد بر پايه ديوار سايه انداز آن در طول ديوار چهار طاقنما در هر طرف مخزن احداث شده که علاوه بر کمک به ايستايي ديوار ، ايجاد سايه روشن در نمای ديوار نموده و از يکنواختی آن می کاهد . ضخامت اين ديوارها در قسمت پايين بيشتر بوده و به تدريج در بخشهای فوقانی از قطر آن کاسته شده است . در قسمت بالای ديواره تزيينات ساده هندسی مشاهده می شود . به نظر می رسد لبه های ديوارها کنگره دار بوده که ريخته است .
مخزن يخ اين يخدان در سمت شمال ديوار سايه انداز و گنبدی شکل است . پوشش آن رک مخروطی و با خشت خام است . اين نوع پوشش به علت داشتن قابليت باربری در دهانه های وسيع بکار می رفته است .
ديوار گنبد در پاطاق دارای قطر زيادی است و هر چه به رأس نزديکتر می شود از قطر آن کاسته می شود . گودال يخ در وسط مخزن يخ ، حفر شده و به صورت دايره با شعاعی حدود ۵/۷ متر و عمق۶/۴ متر است . ميزان توليد يخ و ميزان رطوبت و سرما در عمق و عرض گودالها نقش داشته است .
حوضچه های يخ اين يخدان هم که در دو طرف مخزن بوده از بين رفته است .
طول اين يخدان حدود ۱۱۸ متر و عرض آن ۲۱ متر است که ۷۰۰ مترمربع مساحت دارد .
مصالح بکار رفته در ساخت اين يخچال خشت خام ، گل و اندود کاهگل است که از مقاومترين مواد و مصالح ساختمانی کويری محسوب می شوند و بهترين عايق گرما از بيرون به درون و سرما از درون به بيرون می باشند . همچنين اندود کاهگل عايق خوبی برای جلوگيری از نفوذ رطوبت حاصل از برف و باران به حساب می آيد و از انعکاس نور شديد آفتاب کاسته و منظر بنا را مطبوع می سازد .

نظر بدهید